banner
TIN TỨC

Esports là gì? Lịch sử hình thành & tiềm năng phát triển của E-Sports?

Ngày nay, thể thao điện tử hay còn gọi là Electronic Sports (E-Sports) đã trở thành một bộ môn thể thao khá phổ biến và phát triển mạnh mẽ. Đặc biệt là gần đây, eSports đã tạo nhiều ấn tượng sâu sắc thông qua các giải đấu mang tầm cỡ quốc gia như SEA Games, Asiad và đều dành được những danh hiệu danh giá.

Chắc hẳn nhiều người sẽ còn đang thắc mắc vì sao thể thao điện tử lại trở nên phổ biến nhanh chóng như vậy? Tần suất xuất hiện của eSports trên các kênh truyền thông (VTV) chính thống ngày một nhiều hơn. Đây có phải là những dấu hiệu cho thấy eSports Việt Nam đang có sự phát triển mạnh mẽ vượt bậc? Cùng tìm hiểu eSports là gì? Lịch sử hình thành & tiềm tăng của eSports tại Việt Nam.

Esports là gì?

Esports hay Electronic Sports hay còn được gọi là thể thao điện tử dùng để mô tả các trò chơi điện tử cạnh tranh, có tổ chức thi đấu theo hình thức chuyên nghiệp giữa các đội tuyển, tuyển thủ trong cùng một trò chơi để giành các giải thưởng.

Có thể nói, thi đấu thể thao điện tử cũng có những điểm chung với các bộ môn thể thao truyền thống, các vận động viên/tuyển thủ sẽ thuộc một tổ chức (đội tuyển, quốc gia) luôn không ngừng thi đấu cạnh tranh để giành được vinh quang cao nhất trong môn thể thao hoặc trò chơi mà họ lựa chọn.

Điểm khác biệt với với thể thao truyền thống là eSports sẽ không diễn ra tại các sân thi đấu như bóng đá, bóng rổ, bóng chày, ... mà các giải đấu eSports sẽ được diễn ra trong một môi trường ảo của chính trò chơi đó trên các thiết bị điện tử như PC, Mobile, Console, …

Lịch sử hình thành

Giải đấu eSports đầu tiên

Từ những năm 1972, các game chơi trên thiết bị console đã bắt đầu được phổ biến rộng rãi. Tháng 10 năm 1972, một giải đấu có tên “Intergalactic Spacewar Olympics” của các sinh viên khoa học máy tính tại đại học Standford về trò chơi Spacewar đã được tổ chức.

Đi kèm với đó là một bảng tin quảng cáo với nội dung độc đáo:

Bảng tin quảng cáo giải đấu eSports đầu tiên năm 1972Bảng tin quảng cáo giải đấu eSports đầu tiên năm 1972

“Thế vận hội game "chiến tranh giữa các thiên hà" sẽ được tổ chức ở đây, vào Thứ tư ngày 19/10 kéo dài trong 2000h. Giải nhất sẽ được 1 năm đăng ký nhận tạp chí "Rolling Stone". Đêm gala sẽ được tường thuật trực tiếp bởi phóng viên Stewart Brand của Stone sports và chụp ảnh bởi nhiếp ảnh gia Annie Liebowitz. Bia miễn phí!”

Giải đấu nhiều người tham gia nhất

Space Invaders Championship có đến 10.000 người tham giaSpace Invaders Championship có đến 10.000 người tham gia

Cho đến năm 1980, một giải đấu có tên Space Invaders Championship có quy mô lớn đầu tiên đã được tổ chức với 10.000 người tham gia từ tất cả các khu vực cộng lại. Đây không phải là giải đấu thể thao điện tử đầu tiên nhưng có thể nói là một trong những sự kiện nổi bật nhất và cũng là tiền thân của các giải đấu eSports ngày nay.

Sự kiện eSports ra mắt trò chơi

Một năm sau đó, Nintendo đã tổ chức một giải đấu mở màn cho sự ra mắt của trò chơi Donkey Kong cũng mang lại dấu ấn đặc biệt cho hành trình phát triển của eSports.

Giải đấu đối kháng

Vào đầu những năm 1990, xuất hiện nhiều hơn các giải đấu game đối kháng Street Fighter và Mortal Kombat, tiếp sau đó là GoldenEye và các game bắn súng góc nhìn thứ nhất khác ở những giai đoạn cuối thập niên 90. Đây cũng là giai đoạn mở đường cho những loạt phim Starcraft, Warcraft, Overwatch, Call of Duty và Halo.

Năm 1998, giải đấu Starcraft 2 một tựa game huyền thoại trên PC đã thu hút hơn 50 triệu người xem trực tuyến, 17 triệu người tham gia qua Twitch.

Bước qua những năm 2000, internet bắt đầu trở nên phổ biến trên toàn cầu. Esports đã bắt đầu phát triển mạnh mẽ bằng các giải đấu danh tiếng như World Cyber ​​GamesElectronic Sports World Cup 2002 do nhà tổ chức giải đấu chuyên nghiệp Major League Gaming (MLG) ra mắt. Ngày nay, MLG còn được biết đến là một trong những nhà tổ chức hàng đầu trên thế giới về Thể thao điện tử.

Năm 2006, sự kiện Thể thao điện tử của tựa game Halo 2  đầu tiên được phát sóng trực tiếp trên truyền hình Hoa Kỳ. Tuy nhiên, việc này đã không mang lại độ hiệu quả cao cho đến khi nền tảng Twitch TV ra đời vào năm 2011.

Sự phát triển vượt bậc của trò chơi MOBA

Liên Minh Huyền Thoại là tựa game eSports hàng đầu trên thế giớiLiên Minh Huyền Thoại là tựa game eSports hàng đầu trên thế giới

Năm 2009, tựa game MOBA đình đám cho đến hiện nay đó là Liên Minh Huyền Thoại (League of Legends) được ra đời và cũng là một trong những tựa game eSports phổ biến nhất hiện nay. LOL đã tổ chức giải đấu vô địch thế giới lần đầu tiên vào năm 2013 và đã bán hết vé tại trung tâm Staples Center ở Los Angeles chỉ trong vòng vài phút.

Với sự thành công của tựa game Liên Minh Huyền Thoại đã phần nào giúp các giải đấu eSports phát triển vượt bậc.

Những giải đấu được tổ chức thường xuyên hơn cùng với sự đầu tư kỹ lưỡng, chuyên nghiệp ở khâu tổ chức và có tính chuyên môn cao. Các giải đấu được trực tiếp trên truyền hình với sự bình luận của những bình luận viên chuyên nghiệp thu hút lượng lớn người theo dõi trực tuyến. Xuất hiện những giải đấu quốc tế với sự góp mặt của các tuyển thủ xuất sắc nhất mỗi quốc gia tham gia thi đấu.

Esports không chỉ phát triển một cách mạnh mẽ mà ngày càng phổ biến rộng rãi đến rất nhiều người chơi game. Tuyển thủ eSports hay game thủ chuyên nghiệp là từ dùng để mô tả các vận động viên eSports.

Vì sao eSports lại trở nên phổ biến?

Đại đa số chúng ta điều biết eSports bắt đầu trở nên phổ biến vào đầu những năm 2000, nhưng thực tế các giải đấu eSports đã diễn ra từ rất lâu trước đó. Tất cả đều bắt đầu với sự khởi đầu khá khiêm tốn.

Từ những sự kiện nhỏ này, nó đã nhen nhóm và thu hút được rất nhiều người quan tâm tham gia và theo dõi các sự kiện giải đấu. Phải mất vài năm trước khi các đội tuyển thực sự được thành lập và mở đường cho các tổ chức thể thao điện tử danh tiếng ngày nay.

Giống như các bộ môn thể thao truyền thống, những trò chơi có tính cạnh tranh cao chắc chắn sẽ thu hút được những người tham gia và chinh phục nó. Những danh hiệu, chiến thắng, vinh quang, danh tiếng, giải thưởng và sự nghiệp là nguồn động lực to lớn cho các tuyển thủ tham gia vào môi trường thể thao điện tử chuyên nghiệp.

Tiềm năng phát triển của eSports

Theo nhiều báo cáo, người ta đã ước tính có hơn 215 triệu người đam mê thể thao điện tử trên toàn thế giới. Các giải đấu eSports lớn được diễn ra với quy mô hàng nghìn người hâm mộ. Các sân vận động, nhà thi đấu thường xuyên được lấp đầy cho đến những người chỉ theo dõi trực tuyến cũng lên đến con số hàng triệu người xem.

Khán giả hưởng ứng mạnh mẽ

Khán giả hưởng ứng mạnh mẽ với giải các giải đấu eSportsKhán giả hưởng ứng mạnh mẽ với giải các giải đấu eSports

Không khác gì với những bộ môn thể thao truyền thống, bầu không khí của các sự kiện eSports cũng náo nhiệt không kém. Khán giả hò hét, hưởng ứng với những khoảnh khắc thi đấu xuất thần của các tuyển thủ, những trận đấu đỉnh cao giữa 2 đại diện mạnh nhất khu vực. Không khí đó tràn đầy cảm xúc mà không thể nào diễn tả được.

Thu hút các nhà đầu tư tiềm năng

Ngày nay, thể thao điện tử là một bộ môn thể thao chính thức được đầu tư bài bản từ các vị trí như huấn luyện viên, phân tích viên, quản lý, quan hệ công chúng, media, … cho đến đời sống của những tuyển thủ và đội tuyển thể thao điện tử chuyên nghiệp.

Nhãn hiệu đồ uống Coca Cola kết hợp với LMHTNhãn hiệu đồ uống Coca Cola kết hợp với LMHT

Các thương hiệu, nhãn hàng bắt đầu chú ý đến Esports Marketing, một hình thức quảng bá sản phẩm, thương hiệu đầy tiềm năng. Nắm bắt được cơ hội tiềm năng của nhóm đối tượng khách hàng eSports, năm 2013 Coca Cola đã sớm bắt tay và trở thành nhà tài trợ chiến lược của Riots Game (đơn vị phát triển tựa game League of Legends - Liên Minh Huyền Thoại).

Trong một cuộc phỏng vấn của tổ chức Boxoffice Pro cựu giám đốc marketing của Coca Cola – ông Alban Dechelotte nhận định về quyết định của Coca Cola thời điểm đó như sau:

“Giống với các bộ môn thể thao truyền thống, hãng cũng đánh giá việc quảng cáo các sản phẩm đồ uống có ga thông qua eSports sẽ vô cùng hiệu quả vì thế việc hợp tác toàn diện với nhà phát triển game đặc biệt là mảng streaming là ưu tiên trước mắt. Chúng tôi không quan tâm về quy mô hiện tại mà là tiềm năng phát triển của thị trường mới”.

Vinh quang quốc gia

Tại Việt Nam, eSports cũng đã bắt đầu được khán giả đại chúng công nhận. Các bộ môn eSports bắt đầu được vào thi đấu tại SEA Games như Liên Minh Huyền Thoại, Mobile Legends Bang Bang, PUBG, Valorant … và đều đạt được những thành tích cao.

Gần đây nhất là SEA Games 32, các bộ môn thi đấu eSports đã đóng góp chung vào thành tích chung của Đoàn Thể thao Việt Nam với tổng cộng 7 tấm huy chương, trong đó có 1 huy chương Vàng, 2 huy chương Bạc và 4 huy chương Đồng.

esports.oeg.vn là nền tảng eSports do OEG phát triểnesports.oeg.vn là nền tảng eSports do OEG phát triển

Với những bước phát triển vượt bậc của ngành thể thao điện tử tại Việt Nam cũng là tiền đề cho sự ra đời của các tổ chức lớn đầu tư vào eSports. Đơn cử là Ocean Entertainment Group (OEG), với hệ sinh thái bao gồm 6 mảng hoạt động chính như:

  • Hệ thống các giải đấu eSports sinh viên

  • Nền tảng website giải đấu eSports

  • Trung tâm giải trí E-Sports Stadium hàng đầu Việt Nam

  •  Học viện đào tạo eSports OEG Academy

  • Cổng thanh toán OEG Payment

Với nguồn lực hùng hậu, cùng sự hậu thuẫn của mạng lưới đối tác lớn mạnh trong và ngoài nước, OEG sẽ trở thành một đơn vị có hệ sinh thái toàn diện về eSports hàng đầu tại Việt Nam.

Những tựa game eSports hàng đầu

Những tựa game eSports chủ yếu thuộc các thể loại trò chơi phối hợp đồng đội. Bên cạnh đó, vẫn tồn tại những game thi đấu đơn lẻ một người như FIFA, Starcraft. Nhưng nhìn chung, chúng sẽ mang tính cạnh tranh và với số lượng lớn người tham dự trong một giải đấu.

Có 2 thể loại trò chơi phổ biến thống trị trong eSports đó chính là game bắn súng góc nhìn thứ nhất FPS và đấu trường trực tuyến nhiều người chơi MOBA. Các trò chơi MOBA dần bắt đầu chiếm lĩnh thị trường vào đầu những năm 2010 nhưng chúng đã xuất hiện từ cuối những năm 90.

Các game thể thao điện tử phổ biến nhất hiện nay bao gồm:

Thể loại MOBA

Game MOBA là một thể loại trò chơi đấu trường trực tuyến nhiều người chơi có tên đầy đủ bằng Tiếng Anh là: Multiplayer online battle arena hay viết tắt MOBA. Người ta còn gọi với một cái tên khác là game chiến lược hành động thời gian thực (ARTS).

Cách hoạt động của trò chơi này là phá hủy nhà chính của đối phương và dành chiến thắng. Các nhân vật hay vị tướng trong trò chơi được thiết kế với những kỹ năng và lối chơi khác nhau giúp trò chơi trở nên hấp dẫn hơn.

  1. Liên Minh Huyền Thoại (League of Legends) 

Liên Minh Huyền Thoại là một trong những môn thể thao điện tử lớn nhất với nhiều giải đấu thường niên được diễn ra trên toàn thế giới.

Ý tưởng ban đầu về LMHT xuất hiện dựa vào bản mod Warcraft 3: Defense of the Ancients hay DOTA của nhà phát triển Steve ‘Guinsoo’ Feak và Steve ‘Pendragon’ Mescon. Feak và Mescon muốn tạo ra một trò chơi MOBA độc lập và không phải phụ thuộc vào tựa game Warcraft 3 cũ kỹ.

Năm 2005, công ty trò chơi điện tử Riot Games chính thức được thành lập. Lúc này Riot Games đã để mắt đến bộ đôi này trong một thời gian và đã cùng làm việc với họ để xây dựng tựa game này. Cuối cùng, họ đã phải mất tới 4 năm để thực hiện hóa ý tưởng của mình và công bố nó với cộng đồng vào năm 2009.

Giải đấu quốc tế đầu tiên được tổ chức là giải đấu vô địch thế giới mùa 1 League of Legends World Championship season 1 do DreamHack tổ chức. Cho đến nay, các kỳ chung kết thế giới của LOL vẫn được tổ chức thường niên.

Fnatic vô địch chung kết thế giới Liên Minh Huyền Thoại mùa 1Fnatic vô địch chung kết thế giới Liên Minh Huyền Thoại mùa 1

Ngoài giải đấu chung kết thế giới ra, Liên Minh Huyền Thoại còn có các giải đấu quốc tế khác như: Mid-Season Invitational (MSI) và All-Stars. Bên cạnh đó là hệ thống giải đấu của các khu vực lớn và nổi tiếng như: LCK - Hàn Quốc, LPL - Trung Quốc, LEC - Châu Âu, LCS - Bắc Mỹ & VCS - Việt Nam.

  1. DOTA 2

Mặc dù hiện nay Dota 2 là một tựa game độc lập thuộc sở hữu của Valve, nhưng tiền thân của nó chính là Defense Of The Ancients (DotA) được giới thiệu vào đầu năm 2003 dưới dạng một bản mod cho Warcraft III: Reign Of Chaos.

Đây cũng là tựa game mở đầu khai sinh ra thể loại game MOBA hoàn toàn mới. Trong khoảng thời gian đó, Dota đã trở thành một hiện tượng quốc tế dù chỉ là một bản mod. Cuối những năm 2000, Dota đã trở thành một trong những trò chơi lớn nhất thế giới.

Dù đã được ra mắt từ rất lâu dưới dạng bản mod, nhưng mãi đến tháng 10 năm 2009, trò chơi Dota 2 mới bắt đầu được ra mắt.

Dota 2 là một trong những bộ môn eSports phổ biếnDota 2 là một trong những bộ môn eSports phổ biến

Song song với việc phát hành Dota 2, Valve cũng đã công bố một giải đấu có tên là The International Dota 2 Championship với tổng giá trị giải thưởng lên đến 1,6 triệu USD. Với giải thưởng cực khủng, Giải vô địch Dota 2 quốc tế đã phá kỷ lục là giải đấu thể thao điện tử có tổng giải thưởng cao nhất tại thời điểm đó.

Dota 2 tiếp tục phát triển với tốc độ khá nhanh cùng với tổng giá trị giải thưởng lớn nhất trong lịch sử thể thao điện tử. Tính đến TI6, tổng giải thưởng đã vượt mốc 20 triệu USD và cho đến TI9 giải thưởng sẽ đạt 30 triệu USD.

Ngày nay, Dota 2 vẫn phổ biến trong cộng đồng người chơi game và trên cả đấu trường thể thao điện tử chuyên nghiệp.

Thể loại FPS

Game bắn súng góc nhìn thứ nhất hay FPS có tên Tiếng Anh đầy đủ là First Person Shooter, một thể loại phụ của trò chơi điện tử bắn súng hành động. Người chơi sẽ điều khiển nhân vật qua góc nhìn từ chính nhân vật đó và thường tập trung vào chiến đấu liên quan đến các loại vũ khí súng bắn đạn từ góc nhìn thứ nhất.

Nhắc đến các tựa game eSports FPS phải kể đến tựa game CS:GO, đây là môn thể thao điện tử FPS lớn và phổ biến nhất.

  1. CS:GO (Counter-Strike: Global Offensive)

Counter-Strike tựa game FPS huyền thoại nổi tiếng nhất từ trước đến nay. Tựa game này đã tồn tại trong suốt 23 năm qua và được hàng triệu người trên khắp thế giới tham gia và yêu thích.

Giống như LOL hay Dota 2, CS:GO ban đầu cũng được tạo ra dưới dạng bản mod của Half-Life huyền thoại vào năm 1999. Trong Half-Life, mọi người có thể tùy chỉnh một số bản đồ nhất định và chính nhờ việc được phép chỉnh sửa này mà Counter-Strike đã được ra đời.

2 nhà phát triển Minh Le và Jess Cliffe đã mất 1 tháng rưỡi để lập trình ra bản beta đầu tiên thông qua công cụ GoldSrc. Sau đó trò chơi đã thu hút nhiều người chơi hơn và cuối cùng vào năm 2000, Valve đã mua lại tài sản trí tuệ này và phát hành phiên bản non-beta đầu tiên vào tháng 9 năm 2000 trên PC.

CS:GO tựa game eSports huyền thoại được nhiều người yêu thíchCS:GO tựa game eSports huyền thoại được nhiều người yêu thích

Vào năm 2006, Intel Extreme Masters (IEM) đã biến CS:GO trở thành một môn thể thao điện tử cạnh tranh quốc tế. IEM đã quy tụ những tuyển thủ giỏi nhất trên thế giới tham gia và cho đến nay, IEM vẫn là một trong những giải đấu quốc tế hàng đầu.